Yusuf Arslan
4 Haziran 2026
Orta Doğu’da devam eden çatışmalar, Japonya’da günlük yaşamı derinden etkilemeye başladı. Plastik üretiminde kritik bir ham madde olan nafta tedarikindeki sıkıntılar, ülkede plastik poşetler, gıda ambalajları ve hijyen ürünlerinde önemli arz sorunları yaratıyor. Yıllık 8 milyon tonun üzerinde plastik tüketen Japonya’da, bu kullanımın yaklaşık üçte biri gıda sektöründen kaynaklanıyor. Ülkenin ham petrol ihtiyacının çoğunu Orta Doğu’dan karşılaması, savaşın etkilerini daha da artırıyor.
Nafta sadece plastik üretiminde değil, aynı zamanda matbaa mürekkepleri, yapıştırıcılar ve çeşitli tıbbi malzemelerin imalatında da önemli bir rol oynamaktadır. Japonya Petrokimya Endüstrisi Derneği’nin (JPCA) verilerine göre, mart ayında alışveriş ve çöp poşetleri için kullanılan polietilen üretimi, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 62 oranında bir düşüş gösterdi. Diğer plastik türlerinde de benzer bir gerileme yaşanıyor. Artan fiyatlar ve azalan stoklar nedeniyle birçok işletme, günlük işlemlerinde değişiklik yapmak zorunda kaldı.
Kawasaki’deki bazı süpermarketler, çalışanlarına meyve ve sebzeleri ayrı ayrı poşetlememeleri talimatını verirken, gıda ürünlerinde kullanılan küçük plastik tepsilerin temininde de zorluklar yaşanıyor. Bazı işletmeler, plastiği azaltmak için farklı stratejiler geliştirdi. Kofu kentindeki bazı işletmeler, kendi kaplarını veya tabaklarını getiren müşterilere ücretsiz ikramlar ve ek porsiyonlar sunarak plastik kullanımını azaltmayı hedefliyor.
Bu kriz, Japonya’nın titiz atık yönetim sistemlerini de olumsuz etkiliyor. Evsel atıkların farklı renklerdeki özel poşetlerle toplandığı yerlerde, vatandaşların poşet stoklaması üzerine marketler satış kısıtlamalarına gitmek zorunda kaldı. Bazı yerel yönetimler, geçici olarak resmi poşetler dışındaki alternatiflerin kullanılmasına izin vermeye başladı. Japonya Başbakanı Sanae Takaichi hükümeti, yaşananları geçici bir lojistik sorun olarak değerlendirirken, sektör temsilcileri ve uzmanlar, durumun haziran ayında daha da kötüleşebileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Kamuoyu araştırmaları, ham madde sıkıntısının halk arasında en önemli endişelerden biri haline geldiğini ortaya koyuyor.
Bu sorun yalnızca Japonya için geçerli değil. Orta Doğu’dan enerji ve petrokimya ham maddeleri ithal eden diğer Doğu Asya ülkelerinde de benzer durumlar yaşanıyor. Güney Kore’nin başkenti Seul’de plastik çöp poşeti satışlarının mart ayında beş kat arttığı belirtilirken, bu talep patlaması, bazı bölgelerde satış kısıtlamalarının uygulanmasına yol açtı. Tayvan’da ise plastik ürünlerin toptan satış fiyatlarının yıl başından bu yana yüzde 40’a kadar yükseldiği bildirilmektedir.
